Kolik, sağlıklı bir bebekte 3 haftadan uzun süren, haftada 3 günden fazla ve günde 3 saatten uzun süren açıklanamayan ağlama nöbetleri olarak tanımlanır. Bu durum bebeklerin yüzde 10 ila 30'unu etkiler ve genellikle 6-8. haftalarda en yoğun halini alır. Ağlamanın şiddeti ana babaları korkutabilir, ama kolik çoğu bebekte 4. ayda kendiliğinden kaybolur. Yine de doğal ve destekleyici yöntemlerle bu süreci daha yumuşak geçirmek mümkün.
Nedenler
Koliğin kesin bir nedeni yok. Araştırmacılar birkaç faktörün birlikte çalıştığını düşünüyor. Bebeklerin sindirim sistemi henüz olgun değildir, bağırsaklarında gaz birikir ve bu, birkaç aylık bebeklerde yetişkinlerdeki yemek sonrası şişkinliğe benzer bir rahatsızlık yaratabilir. Bağırsak mikrobiyotasındaki dengesizlik de ağlama ile ilişkilendirilmiştir. 2016'da Pediatrics dergisinde yayımlanan bir meta-analiz, Lactobacillus reuteri DSM 17938 probiyotiğinin bazı bebeklerde günlük ağlama süresini ortalama 50 dakika kısalttığını gösterdi. Ayrıca annenin diyetindeki inek sütü proteini, bebeğin geçici laktoz duyarlılığına yol açabilir. Annenin sigara içmesi, doğum öncesi ve sonrası dönemde kolik riskini yaklaşık 2 kat artırır.
Bir başka görüş, bebeğin sinir sisteminin aşırı uyarana verdiği tepkinin de rol oynadığı yönündedir. Hafif bir gastroözofageal reflü, bebeğin ağrı hissetmesine neden olabilir. Ayrıca bağırsaktaki bakteri dengesizliği, bazı bebeklerde artan inflamatuar yanıtlara zemin hazırlayabilir. Ancak kolik tanısı koymak için bebeğin doktor tarafından değerlendirilmesi gerekir; çünkü benzer belirtiler başka durumlarla karışabilir. Amerikan Pediatri Akademisi (AAP) 2016 tarihli klinik raporunda Wessel kriterlerini önerir.
Belirtiler
Kolik nöbetleri genellikle akşam saatlerinde, bazen her gün aynı vakitte ortaya çıkar. Bebek yüksek tiz bir ağlamayla başlar, yüzü kızarır, yumruklarını sıkar ve bacaklarını karnına çeker. Karnı hissedildiğinde hafif şiş ve gergindir, ama bebek gaz çıkarana kadar ağlamaya devam eder. Bu görüntü, bebeklerin büyük bir kısmında aynıdır; yine de bazı kırmızı bayraklar kolik dışı sorunları işaret eder. Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk doktoruna başvurun.
- Rektal ateş 38°C ve üzeri ise, enfeksiyon olasılığı düşünülmelidir.
- Beslenme reddi veya kilo alımında duraklama varsa, bu kolikten daha ciddi bir sorunun habercisi olabilir.
- Kusma, ishal, dışkıda kan veya mukus görülmesi acil değerlendirme gerektirir.
- İdrara çıkma sayısında belirgin azalma veya aşırı uyku hali, vücudun susuz kaldığına işaret edebilir.
Doğal Çözümler
Koliğe karşı ilk adım, bebeğin fiziksel bir sorunu olmadığından emin olduktan sonra, rahatlatıcı rutinler denemektir. Bebeği dik tutarak beslemek ve yemekten sonra en az 10 dakika gaz çıkarmaya teşvik etmek, yutulan hava miktarını azaltır. Karına yapılan saat yönünde hafif bastırma ve bacakları bisiklet çevirir gibi hareket ettirmek, bağırsak hareketliliğini artırabilir. Ancak bu yöntemlerin bilimsel kanıtı güçlü değil; yine de zararsızdır ve birçok aile işe yaradığını söyler. Aşağıdaki önerileri değerlendirirken bebeğinizin bireysel tepkisini gözlemleyin.
- Probiyotik damla: Lactobacillus reuteri DSM 17938, günde 10^8 (100 milyon) CFU dozunda ve en az 21 gün süreyle kullanıldığında ağlama süresini bazı çalışmalarda %50'ye yakın azaltmıştır. Kullanmadan önce doktorunuzla dozu konuşun.
- Beslenme düzeni: Emilmiş anne sütü bebeğin hava yutmasını azaltır. Memeyi bebeğin ağzıyla tam kavradığından emin olun, her 5-10 dakikada bir ara verip gazını çıkarın.
- Anne diyeti: Emziren anne, 2-4 hafta boyunca inek sütü ve süt ürünlerini bırakmayı deneyebilir. Bazı bebeklerde bu süre sonunda ağlama nöbetlerinin sıklığı azalır.
- Sıcak uygulama: Göbek çevresine ılık, nemli bir havlu koymak, gazın hareketlenmesine yardımcı olabilir. Sıcak su torbası yerine ılık bez kullanın, çünkü bebek cildi kolayca yanar.
Bitkisel Tedaviler
Bitkisel çözümler konusunda dikkatli olmak lazım: Bebeklerde doğru bitki, doğru doz ve doğru form önemlidir. Aşağıdaki bitkiler geleneksel olarak kullanılır, ancak kanıt düzeyi sınırlıdır. Hiçbir bitkisel hazırlığı bebeğe doğrudan vermeden önce çocuk doktorunuza danışın.
Rezene
Rezene tohumu, koliğin en çok araştırılan bitkisidir. 2003'te Alternative Therapies in Health and Medicine dergisinde yayımlanan randomize bir çalışma, yüzde 0,1'lik rezene yağı emülsiyonunun, plaseboya göre kolik ataklarını belirgin şekilde azalttığını gösterdi. Çalışmada kullanılan doz günde 3-4 kez, beslenmeden önce 5-10 damla emülsiyondu. Emziren anne de veya bebeğe 1-2 ml demlenmiş ve soğutulmuş rezene çayı verilebilir, ancak bu dozlar doktor onayıyla kullanılmalıdır. Rezene uçucu yağı saf haliyle toksiktir; asla direkt bebeğe uygulamayın.
Papatya
Papatya, spazm çözücü ve sakinleştirici etkisi nedeniyle kolikte sıkça önerilir. Bebeklere günde toplam 10-20 ml demlenmiş papatya çayı, küçük kaşık veya biberon ile verilebilir. Ancak papatyanın aster ailesi bitkilerine alerjisi olanlarda reaksiyon yapma olasılığı vardır. Emziren annenin papatya çayı içmesi, bebeğe geçen bileşenler sayesinde dolaylı bir etki sağlayabilir.
Melisa
Melisa (limon otu), antispazmodik ve gaz söktürücü olarak kabul edilir. Genellikle rezene ve papatya ile birlikte kullanılır. Avrupa'da bu üç bitkinin karışımı, bebeklerde kolik için geleneksel bir formül oluşturur. Melisa çayı için 1-2 gram kuru yaprak 1 su bardağı sıcak suda 5-10 dakika demlenir; bebeğe günde 2-3 kez 5 ml'den fazla verilmemelidir. Bitkisel karışımların bebeklerdeki etkinliğini değerlendiren çalışma azdır; bu nedenle kullanımı dikkatli olmalıdır.
Önleme
Koliği tamamen önleyecek sihirli bir formül yok, ama bazı adımlar riski ve sıklığı azaltabilir. En güçlü koruyucu faktör, bebeğin anne sütü ile beslenmesidir. Anne sütü, bağırsak bariyerini destekler ve potansiyel alerjenlere karşı koruma sağlar. Emziren annenin sigara içmemesi de önemlidir; sigara dumanı kolik riskini ve şiddetini artırır. Bebeğin uyku düzenine özen göstermek ve aşırı ses, ışık gibi uyaranları sınırlamak, hassas sinir sistemini korur. Bir diğer önlem, emzirme sırasında ve sonrasında bebeğin karnının desteklenmesidir. Henüz kesin bir kanıt olmasa da, 2016'daki probiyotik meta-analizinin sonuçları, riskli bebeklerde erken probiyotik kullanımının ağlamayı azaltabileceğini akla getiriyor. Yine de bunu rutin bir öneri haline getirmeden önce doktorunuzla konuşun.
